Op 23 juni 2025 kondigde gouverneur Pramono Anung van Jakarta een scherpere regelgeving aan voor roken in nachtlevenlocaties: alle bars, discos, karaokezalen en gamingarcades moeten vanaf juli 2025 gespecificeerde rookruimtes aanbieden — maar roken buiten die ruimtes is strikt verboden. Het is geen verbod op roken, maar een herverdeling: je mag nog steeds roken, maar niet meer in je karaokekamer, niet meer bij de bar, niet meer op de dansvloer. Alleen in een afgesloten, goed geventileerde ruimte. "Mensen moeten naar de speciale rookruimte gaan," zei Anung, duidelijk op zoek naar een balans tussen gezondheid en economische realiteiten.
Waarom nu? En wie maakt de regels?
Deze verandering is geen plotselinge beslissing. Het is het resultaat van maandenlange onderhandelingen binnen de Dewan Perwakilan Rakyat Daerah (DPRD) van Jakarta, met een speciaal comité — de Panitia Khusus of Pansus — dat de nieuwe regionale wet (Ranperda Kawasan Tanpa Rokok, of Ranperda KTR) opstelt. Ali Lubis, lid van dat comité, benadrukte op dezelfde dag: "Het verbod moet specifiek zijn. Het moet alle locaties pakken: bars, discos, karaoke, gamingarcades. Geen uitzonderingen." De tekst van de wet, die in juli 2025 officieel werd goedgekeurd, staat in hoofdstuk I onder "Algemene bepalingen" — een duidelijk signaal dat dit geen klein detail is, maar een fundamentele herdefinitie van wat publieke ruimte betekent.Gezondheid of economie? De tweedeling
Het grootste debat draaide niet om of roken slecht is — dat weten we allemaal. Het draaide om: hoe ver gaan we zonder kleine ondernemers te vermorzelen? Anung, die zelf een achtergrond heeft in economische beleidsvorming, stelde duidelijk: "Ik heb gesproken met de leiders van de DPRD. Mijn boodschap was duidelijk: MSME’s mogen niet worden gestoord." Dat is geen nevenzaak. Jakarta telt meer dan 2,3 miljoen micro-, klein- en middelgrote ondernemingen. Een derde daarvan werkt in de horeca. Als een bar zijn klanten kwijt raakt omdat ze niet meer kunnen roken waar ze zitten, dan is dat geen klein probleem. De oplossing? Rookruimtes. Niet een verbod, maar een beperking — een soort "veilige ruimte" waar rokers kunnen zijn, zonder anderen te belasten. Het is een compromis, maar een pragmatisch een.De jeugd is de sleutel
De reden achter dit alles? Jongeren. Volgens het Asia-Pacific Solidarity Network (5 juli 2025) en Antaranews is de belangrijkste drijfveer de bescherming van jongeren tegen de aantrekkingskracht van roken in nachtleven. En Jakarta is daar al lang een van de strengste steden in Zuidoost-Azië. Om een bar of club binnen te komen, moet je 18 zijn. Voor alcohol? 21. En dat wordt strikt gecontroleerd. Een video van Exploring Southeast Asia uit augustus 2025 toont hoe barmannen op de ingang vragen naar een identitas resmi — een officiële identiteitskaart met foto. Geen paspoort? Geen toegang. Geen ID? Geen drank. En nu ook: geen roken buiten de rookruimte. De boodschap is duidelijk: je bent welkom, maar je bent niet vrij om alles te doen wat je wilt. Je bent een volwassene, maar niet een volwassene die willekeurig kan roken waar hij maar wil.
Hoe werkt het in de praktijk?
In de werkelijkheid betekent dit dat een karaokezaal in Jakarta vanaf juli 2025 minimaal één afgesloten ruimte moet hebben, met een aparte luchttoevoer, geen open deuren naar de zaal, en duidelijke borden. De ruimte mag niet groter zijn dan nodig — geen luxe lounge voor rokers, maar een functionele zone. De meeste locaties zullen dit al hebben, want veel bars en clubs hadden al een "rookhoek" — maar nu wordt het verplicht, en moet het voldoen aan technische normen. De overheid zal controles uitvoeren, met boetes van maximaal 10 miljoen IDR (ongeveer €600) voor schendingen. En ja, de regel geldt voor alle locaties, ook de kleinste. Een karaokezaaltje in een wijk met drie kamers? Ook daar moet een rookruimte zijn. Dat is de moeilijkheid. Maar ook daarom werd er met MSME’s gesproken: de overheid biedt technische adviezen, subsidie voor ventilatie, en een overgangsperiode van drie maanden na inwerkingtreding.Wat betekent dit voor de toekomst?
Dit is geen einde, maar een stap. Jakarta volgt een trend die ook in Singapore, Bangkok en zelfs in delen van Nederland wordt gezien: roken wordt niet verboden, maar geïsoleerd. Het is een overgang van "verbod" naar "beheersing". De volgende stap? Misschien een verbod op roken in openbare parkeerterreinen van clubs, of het verbieden van rooksigaretten in rookruimtes. De Gezondheidsdienst van Jakarta heeft al aangegeven dat ze binnen twee jaar een evaluatie willen doen — en dat de regelgeving kan worden aangescherpt als de resultaten het toelaten. Wat duidelijk is: de tijd van roken waar je maar wilt, is voorbij. De tijd van verantwoord roken — op een plek waar het niemand anders schaadt — is begonnen.Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als een club geen rookruimte heeft?
Locaties die de regel overtreden, kunnen worden bestraft met een boete van maximaal 10 miljoen IDR (ongeveer €600). De eerste overtreding leidt meestal tot een waarschuwing en een overgangsperiode van drie weken om de ruimte aan te passen. Bij herhaalde schendingen kan de vergunning worden ingetrokken. De DPRD heeft een inspectieteam opgezet dat willekeurige controles uitvoert, vaak in samenwerking met de lokale politie.
Kunnen jongeren de rookruimtes binnen?
Nee. De rookruimtes zijn alleen toegankelijk voor personen van 18 jaar en ouder, en zelfs dan moeten ze de reguliere toegangscontroles doorstaan. De ruimtes mogen niet zichtbaar zijn vanaf de ingang van de club, en moeten fysiek gescheiden zijn van de publieke ruimtes. Het is dus onmogelijk voor een 16-jarige om per ongeluk in een rookruimte te geraken — het is geen verborgen plek, maar een gecontroleerde toegang.
Waarom geen volledig rookverbod zoals in Nederland?
Omdat de culturele context anders is. Roken in karaokezalen en bij muziek is in Jakarta een diepgewortelde gewoonte, vooral bij volwassenen. Een volledig verbod zou leiden tot massale weerstand en illegale activiteiten. De keuze voor gespecificeerde ruimtes is een pragmatische oplossing: het beschermt niet-rokers en jongeren, maar erkent de realiteit van het nachtleven. Het is een compromis — niet perfect, maar haalbaar.
Hoeveel locaties zijn er in Jakarta die dit moeten aanpassen?
Volgens de laatste cijfers van de Jakarta City Planning Agency zijn er ongeveer 1.700 gecontroleerde entertainmentlocaties — bars, discos, karaokezalen en gamingarcades. Daarbij komen nog eens 900 ongecontroleerde of informele locaties, vooral in de buitenwijken. De overheid richt zich eerst op de 1.700 geregistreerde locaties. De andere worden in een tweede fase benaderd, met ondersteuning en educatie, niet met boetes.